DET GODE SKUDDET: Selhodet dukker brått opp til venstre, du sikter til høyre. Blinken er liten, avstanden stor - og idet du har funnet det svartglinsende målet i siktet forsvinner selsnuten ned i Neptuns trygge rike. Les HER om skudd som sitter...

SVARTE TORPEDOER I NORD: Fra Geir Svendsrud i Finnmark har vi fått tilsendt tekst og bilder fra seljakt i Porsangerfjorden. Lakselv Jeger- og fiskerforening skiper her til innholdsrikt seljaktkurs for interesserte; med masse god mat og masse sel i fjorden. Vi våger å kalle dette en uslåelig kombinasjon - meld deg på kurset om du kan... Les saken HER

LITT OM JAKT PÅ VINTERRYPA:
Vinterrype

SELJAKT I GAMMEL TID:
"... - Den fredelege onkelen var brått blitt forandra til eit brølande uhyre som stod oppe i stranda og hoppa og vifta med børsa og begge armane ..." Tekstene er publisert som bildefiler, og du finner dem   HER

SELMARKØR:
Terje har laget en sak om betydningen av å ha selmarkør parat i skuta. Enhver som har jaktet sel vet at dyra har en lei tendens til å synke - og da kan kjøtt og skinn berges ved å merke stedet straks. Les HER

Hovudet over vatnet langs Sognekysten


Brått bryt kobbehodet ei speilblank havoverflate. Endelig. Dyra er blitt sky i løpet av vårens jakt, og sjansane har vore få dei siste dagane. Eg vrir rifleløpet mot solglitrande horisont, plasserer 1/4 moa-dotten midt mellom augene på selen, og klemmer ein vår-svett finger mot avtrekket. Den lenge etterlengta uttellinga er sekunder unna. Men så; istaden for skarpt rifleskot, er det eit oppgitt "-helsike heller" som bryt søndagsstilla.

For inn i bakgrunnen sig ei jolle med tre grønkledde karar; to oppreiste og ein som styrer skuta. Kikkertane er klistra konsentrert til augene, så ærendet er opplagt. At dei akkurat no spolerer skotsjansen min veit dei sikkert lite om, men saken er i alle fall at eg umogleg kan sleppe skotet med båt omtrent rett i siktelinja. Eg har sett for mange kuler ta vilkårlige retningar etter mellomstasjon på vassyta til å sjanse på slikt. Fordømt bittert, tenker eg og ser selen bikka hovudet sjølvsikkert bakover og sleppe seg trygt ned under vasskorpa. No vel,  da dukkar nok opp nye sjansar.

RIKT LANDSKAP
Datoen er tidlig april og me i www.seljakt.com befinn oss ved kysten av Sogn og Fjordane. Av ein kvote på 66 steinkobber er noko mindre enn halvparten teke ut så langt i fylket, ifølge Fiskeridirektoratet. At selen trivst langs vestlandskysten er det liten tvil om. Kobben er å sjå stort sett overalt, men har altså endra atferd i takt med jakttrykket. Lokale fiskarar fortel om kobbe som sym tillitsfullt langs båtane før jakta tek til. Men den lærer snart nok at tillit og nyfikenheit er lite å byggja framtida på. Frå båten seint i jakta ser med difor gjerne selhovudet over vatnet eit par gonger, men så snart kursen vår går mot næraste skjær er det takk og farvel. Selen er utvilsomt ein snedig og lærenem skapning, med stor fornemmelse for kva som er verdt å passe seg for.
    Men om det vert eit stykke mellom skotsjansane på sel, kan ein desto oftare glede seg over det rike dyre- og fuglelivet i regionen. Her svever rikelig med ørn over brenningar og øyer, her myldrer det av ei rekke sjøfuglartar som til dømes skarv, ærfugl og terne, og store hopar med gås er komne nordover på trekket. Dei sit overalt, og gløtter langhalsa og vaktsomt på oss, på kvalen som prustar djupt idet den jagar forbi, på dei mange oterane og på alt det andre som svømmer, kryp, går og flyg omkring oss.    
         
   Det er eit viltrikt område me befinn oss i. And, skarv, gås og ei rekkje andre viltartar dukkar opp stadig vekk.



MEIR SEL I SIKTE
Me fortsetter mot sør. Søndagen er aldeles svartstille og solfylt, så me er naturleg nok ikkje dei einaste som har funne vegen til sjøs. Vår fordel er hurtiggåande båt. Det skal dermed noko til før avstandane vert avskrekkandes, og me kan raskt skifte jaktområde dersom det er hensiktsmessig.
    Snart er det igjen tid for ei aldri så lita pulsheving. Idet me rundar ei lita øy, blir me var ein svart ball eit stykke lenger framme. Sel. - Kurs retning så, melder eg, og kapteinen retter stødig og rutinert kursen mot ein av tvillingholmane 200 meter framme. Det må bli her me skyt frå;  utafor selen er det kun ramsalt storhav til underlag. Me har 50 meter igjen til næraste holmen då det plutselig dukkar opp fleire hovuder. Totalt tre sel innafor holmen, samt den eine på utsida. Det er rart med det - etter rolege timar forvandler alt seg med eit trylleslag. Brukar ofte å vere slik på jakt. Men så vert det endå meir travelt: To av selane har åpenbart ikkje vore i tankevekkande nærkontakt med jegrar tidlegare denne sesongen. Dei kikker nysgjerrig på båten frå berre 20 meters hold. Terje og eg gløtter på kvarandre, og like snart er rifla lada og kome i anlegg. Båten ligg straks etter "dead in water", og eg finn den næraste selen i siktet. Til tross for svartstille hav, er det definitivt ikkje ei lett oppgåve å treffe eit mål på nokre få centimeter frå standplass i ein liten farkost. Alle som har forsøkt kan utvilsomt skrive under på det. Det finnes ei råd, men det tek vi for oss i ein annen artikkel. Men så - i eit ørlite øyeblikk - kjenner eg at dot-en er på plass tilstrekkelig lenge, og eg iverksett nødevndig press på avtrekket. Nøyaktig i samme stund dukker det svartglinsande hovudet under. Marginene på selen si side igjen.
    Me prøver lukka ved nokre holmar nærare havna. Her har me sett sel jamnt og trutt i løpet av dei siste dagane, men dyra som held til her er særs vare. Når dagen begynner å kome på hell er det likevel ein grei plass å ta ei siste økt. Og ganske riktig; kobben er på plass. Eit hove snur seg hit og dit i enden av eit langt sund, og for å lure dyret kjører me omveien rundt og kjem i land på baksida av den eine holmen. Igjen er det eg som bykser i land, mens Terje sig noko lenger ut for å observere. Det lakkar og lir, men selen synes å ha forsvunne.
    Riflepipa kviler mellom gule frastustar, har liggje lenge uvirksom no. Eg kaller opp Terje over jaktradioen. - Sett noko til den? - Ikkje det nei. - Prøva litt til? Jo då, me blir einige om å gje det 10 minutter før me blåser av. Og ofte er det nettopp desse ekstra minuttene som gjer utslaget.

SAMBANDS-TRØBBEL
Jaktradioen er eit viktig reiskap når ein mann ligg med skotuppen i brenningane og venter på å få sette skotet i selen, og den andre befinn seg i båten for raskt å kunne plukke opp dyret. Men det hender likevel at sambandet sviktar, og då kan jaktturen svært kjapt ta samme vending som i visa. "Hodet over vannet " vert då elegant frakta vidare til neste strofe; "Nede på bunnen i det mørke hav...".
    Det er nett det som skjer no. Eg har altså ligge klar lenge, men den godt vaksne kobben syner seg ikkje meir. Terje skal ta ein liten runde med båten for om mogleg å skape ei forestilling av at sundet foran meg er ein alle tiders trygg plass å vere for ein sel, og sjølv reiser eg meg for å føreta lav springmarsj litt lenger fram. Sjølvsagt er det nett då selen igjen dukkar opp. Båten synes som vanleg å vere hovudmålet for selens merksemd, så eg hiv meg ned og får rifla i anlegg så fort eg har lært. Det hundeliknande hovudet kjem sakte i mi retning, gløttar noko skeptisk mot fartøyet som vinn fart der ute, og så er dei to blanke auga igjen retta rett imot meg, ei blank riflepipe - og skjebnesvangert mot ein stødig 1/4 moa-dot som kviler på 16x forstørring. 75 grains Hornady V-max skyt fart fronta av ein dødeleg raud spiss. Vei i vellinga er det einaste rette på seljakt. I samme nu bølgjer det ein flod av raudt det ute. Treff. Kobben krengjer framover og vert liggjande i overflata.
    - Go, go, go! Eg kallar opp Terje og melder om daud sel i vatnet. Men intet svar å få. Eg prøver igjen, og hever røysta samstundes som eg til mi store bekymring ser at båten har noko feil kurs. Terje? TERJE!? Fortsatt ikkje noko svar. Selen flyt endå, men eg forstår at dette kjem til å halde hardt. Og ja;  idet Terje er nær nok til å høyre ropa mine med anvisingar, søkk kobben. Det viser seg at Terje ikkje har høyrt mine meldingar via radioen, då pluggen til øyreproppen i ettertid viste seg å ha vore laus. Terje var som nevnt akkurat på veg for å ta ein runde med båten då selen kom opp igjen, og såg dermed ikkje kor kula slo ned. Ingen å klandre for det sjølvsagt - og så er det berre å belage seg på leiteaksjon. Sel på botnen kan i så måte vere ei enkel affære såframt dyret ligg på sand og ikkje for djupt. Men ligg den derimot i tang-helvetet - då vert situasjonen ganske mykje verre...